Anki en de Free Spaced Repetition Scheduler (FSRS)

De kern van het Anki is de Free Spaced Repetition Scheduler, afgekort FSRS. Dat is het algoritme dat Anki gebruikt om te bepalen wanneer je een woordje de volgende keer ziet. Heel simpel uitgelegd krijg je woordjes die je makkelijk onthoudt minder vaak te zien. Dat beperkt uiteindelijk het aantal woordjes dat je per dag herhaalt en zo je werklast. Het doel van deze pagina is niet om je een FSRS-expert te maken. Het doel is wel om je ervan te overtuigen dat Anki zich op een slimme manier aanpast aan hoe goed jij kunt leren. En dat je daarmee niet langer met woordjesleren bezig bent dan nodig is.

We leggen op deze pagina dus FSRS uit. Die informatie vind je uiteraard ook op de website van Anki. FSRS is een bestaand leeralgoritme dat Anki heeft omarmd. Je kunt dus ook op het internet op "FSRS" zoeken als je er meer van wilt weten. Op deze pagina vatten we het samen.

Er zijn drie begrippen die de kern vormen:

• moeilijkheid (difficulty)
• stabiliteit (stability)
• oproepbaarheid (retrievability)

Die drie begrippen vormen de pijlers van het DSR-model. De afkorting DSR komt van de beginletters van deze drie begrippen. DSR is een model van het menselijk geheugen. 

Voor elk woord berekent Anki een waarde voor elk van deze begrippen. Anki bepaalt aan de hand van deze waarden wanneer je een woordje opnieuw krijgt om te vertalen. 

Er is nog een begrip dat Anki gebruikt om de herhalingen van woordjes mee te besturen: retentie (retention).

In de volgende paragrafen leggen we deze vier begrippen uit. Die uitleg is een versimpeling. Als je meer van de formules wilt weten waarmee Anki rekent met de begrippen, zoek dan op het internet naar "FSRS technical". Of kijkt hier eens.

Stabiliteit

De stabiliteit is het aantal dagen dat het duurt voordat de kans dat je het woord nog weet gezakt is onder de 90%.

En dat is natuurlijk wat Anki denkt. Of je op die dag het woordje werkelijk nog met "een kans van 90%" weet (wat dat dan ook moge betekenen), echt weet of al weer vergeten bent, hangt van van alles af. Vast ook van of je goed hebt geslapen, of je lekker in je vel zit, of juist niet. Of misschien heb je wel een ander woordje net geleerd wat erop lijkt waardoor je nu opeens enorm in verwarring wordt gebracht. Dat zijn allemaal dingen die Anki niet mee kan nemen. Met andere woorden: het blijft een model.

Elke keer als je een woord goed hebt beantwoord, stijgt de stabiliteit.

Oproepbaarheid

Dit is de kans op een bepaald moment dat je een bepaald woordje weet.

Er is uiteraard een verband met de stabiliteit. Stel, je doet nu een woordje. Anki berekent dan een stabiliteit. Zeg die is 5 dagen. Dan is de oproepbaarheid over 5 dagen gezakt naar 90%. Anki gaat ervan uit dat je, net nadat je het woordje hebt gedaan, dat woordje echt nog wel weet. Dus net na het woordje herhaald te hebben, is de oproepbaarheid 100%. Wat Anki nu doet is tussen nu en 5 dagen de oproepbaarheid laten zakken. En na 5 dagen zakt de oproepbaarheid verder. Zo berekent Anki aan het begin van elke dag, van alle woordjes de oproepbaarheid.

Moeilijkheid

De moelijkheid van een woord is een getal op een schaal van 1 tot en met 10. Op het scherm laat Anki overigens de moeilijkheid zien als een percentage tussen de 0 en 100%. Als je een woordje vaak fout hebt, stijgt de moeilijkheid. Het gevolg is dat wanneer je zo'n moeilijk woordje herhaalt, de stabiliteit (het aantal dagen waarna de weet-kans lager is dan 90%) korter wordt ingesteld dan van een makkelijk woordje. Of, in gewoon Nederlands: moeilijke woordjes zakken sneller weg. Bedenk dat elke keer dat je een woord herhaalt die stabiliteit opnieuw wordt bepaald. Die blijft dan constant tot het moment dat je het woordje opnieuw krijgt.

Op deze manier krijgen alle woorden verschillende stabiliteitsgetallen afhankelijk van hoevaak je een woordje nog wist of juist vergeten was.

Retentie

Retentie is één getal in procenten dat geldt voor alle woordjes. Er is een doelretentie en een werkelijke retentie. Je doelretentie is de kans dat je het woordje op de herhaaldag nog weet. Op de werkelijke retentie komen we zo terug.

Standaard staat de doelretentie op 90%. Nu is de stabiliteit van een woordje het aantal dagen dat het duurt voor de weet-kans gezakt is tot 90%. Dus als 90% precies je doel-retentie is, moet je elk woordje precies na het aantal dagen dat de stabiliteit van het woordje aangeeft, herhalen. 

Als je de doel-retentie hoger instelt, bijvoorbeeld op 95%, dan berekent Anki aan de hand van de oproepbaarheid wanneer het moment is gekomen dat de weet-kans onder de door jouw ingestelde doel-retentie is gezakt. En dan krijgt je het woordje weer.

Aan het begin van elke dag, kijkt Anki naar al je woordjes, naar de oproepbaarheid van elk woordje en vergelijkt die met de door jou ingestelde doel-retentie. Alle woordjes die lager scoren dan die doel-retentie komen op je to-do lijstje (zijn "due") voor die dag om te herhalen. 

Tenslotte iets over de werkelijke retentie. Van elk woordje onthoudt Anki je antwoord (fout, moeilijk, goed en makkelijk) en wanneer je dat hebt gegeven. Op basis van die gegevens kan Anki statistiek toepassen en bepalen wat nu je werkelijke retentie is geweest over een bepaalde periode van leren. Dus wat het percentage woordjes is dat je werkelijk op de vervaldag nog wist. Die getallen kun je vinden onder het menuitem "Statistieken".

In het plaatje rechts zie je - kijk naar de twee getallen helemaal rechts onderaan in het plaatje - dat deze persoon het laatste jaar ruim 24 duizend woordjes heeft herhaald, en 97,7% van die woordjes juist wist te beantwoorden.

Samenvatting

In deze uitleg hebben we de drie begrippen van het DSR-model besproken: Difficulty, Stability en Retrievability. En die hebben we gekoppeld aan het Anki begrip retention, het percentage van de woordjes dat je op de herhaaldag nog weet. Dat percentage kun je instellen. De stability is het aantal dagen totdat de kans dat je het woordje nog weet tot 90% is gezakt. Door te extrapoleren kan Anki op elke dag de retrievability berekenen. Dat is de kans dat je op die dag het woordje nog weet. Woordjes die je moeilijk kan onthouden, krijgen een hogere difficulty, en die bepaalt mede de stability. Op die manier krijg je moeilijk te onthouden woordjes vaker.

Alle woordjes die op een bepaalde dag een lagere retrievability hebben dan je doel-retentie, krijg je die dag om te herhalen. Op basis van je antwoord, worden difficulty en stability opnieuw bepaald. En de volgende dag worden weer alle woorden aan de hand van de retrievability bekeken om de lijst voor die dag te bepalen.

Dit mechanisme, FSRS, is de kracht van Anki. De werkelijke formules zijn veel ingewikkelder dan je op basis van deze uitleg misschien zou denken. Kijk in de Anki manual of zoek op het internet als je meer wilt weten.